Wydmy nad Bałtykiem naprawdę śpiewają. Tylko w takich warunkach można usłyszeć śpiew piasku

Pod pojęciem śpiewających wydm kryją się takie wzniesienia piasku, które w określonych warunkach wydają dźwięki: od cichego pisku przy każdym kroku, po niższe, jednostajne buczenie dochodzące z całego zbocza. Zwykle takie dźwięki pojawiają się wtedy, gdy ziarenka piasku zaczynają masowo zsuwać się po pochyłej powierzchni wydmy albo są intensywnie poruszane przez wiatr.

Podstawą zjawiska jest charakterystyczna budowa wydmy i praca wiatru. W rejonach nadmorskich, takich jak Słowiński Park Narodowy, silne podmuchy unoszą drobne ziarna z plaży i odkładają je w głębi lądu, tworząc formy eoliczne. Tam, gdzie piasku jest dużo, a wiatr wieje często z podobnego kierunku, tworzą się wysokie wydmy o wyraźnym stoku dowietrznym i zawietrznym.

Nie każda z wydm "śpiewa" jednak tak samo. Dźwięk pojawia się, gdy warunki są wyjątkowo sprzyjające: piasek jest bardzo suchy, czysty i dobrze wysortowany, a jego ziarna mają zbliżoną wielkość. Pod wpływem grawitacji, kroków turystów lub podmuchów wiatru ogromna liczba ziaren zaczyna zsuwać się w dół, tarcie między nimi wprowadza je w drgania, a te przenoszą się na całą masę piasku. Jeśli ruch ziaren jest wystarczająco zgodny, wydma zamienia się w wielki, naturalny rezonator akustyczny. Na dźwięk wpływa też wilgotność i temperatura. Warstwa sucha zwykle przykrywa cieńszą, lekko wilgotną warstwę piasku, co sprzyja rozchodzeniu się drgań wewnątrz wydmy. Gdy podłoże jest zbyt mokre lub powierzchnia pokryta roślinnością, ziarenka nie poruszają się swobodnie, a "śpiew" słabnie albo zupełnie zanika. Z tego powodu nie każda wydma, nawet bardzo wysoka, będzie śpiewała równie wyraźnie.

W Polsce najsłynniejszym miejscem, w którym można doświadczyć efektu śpiewających wydm, jest Słowiński Park Narodowy. Obejmuje on pas Mierzei Łebskiej z kompleksem ruchomych wydm, stanowiącym największy tego typu obszar w kraju i jeden z najcenniejszych w Europie. Wydmy osiągają tu wysokość kilkudziesięciu metrów i przemieszczają się z prędkością kilku metrów rocznie, stopniowo przykrywając roślinność i fragmenty lasu.

Słowiński Park Narodowy jest objęty ścisłą ochroną przyrody, a od 1977 roku ma również status Światowego Rezerwatu Biosfery UNESCO. Dzięki temu zachowane zostały naturalne procesy kształtujące wybrzeże, w tym wędrówka wydm i rzadkie zjawiska akustyczne, które trudno obserwować w miejscach silnie przekształconych przez człowieka. Musimy jednak pamiętać, że odwiedzając Słowiński Park Narodowy, nie zawsze usłyszymy śpiew piasku. Jest to zjawisko, które w Polsce występuje rzadko i może być słabo słyszalne.

Poza wybrzeżem istnieją w Polsce także inne obszary z wydmami, w tym wydmy śródlądowe, zachowane m.in. w rezerwatach i parkach narodowych. Tam jednak warunki wilgotności, porośnięcie roślinnością i mniejsza aktywność wiatru sprawiają, że zjawisko śpiewania pojawia się jeszcze rzadziej i zwykle jest słabiej słyszalne niż na otwartych, nadmorskich wydmach Słowińskiego Parku.

Śpiewające wydmy nie są wyłącznie polską specjalnością - podobne zjawiska odnotowuje się w różnych częściach świata, przede wszystkim na rozległych pustyniach piaszczystych. Obszary takie, jak wielkie ergi Sahary czy pustynie Azji Środkowej, składają się z ogromnych pól wydmowych zbudowanych z drobnoziarnistego, przesuszonego piasku. Na wielu pustyniach opisuje się dudniące stoki wysokich wydm, które przy masowym osuwaniu piasku przypominają odgłos odległego grzmotu albo brzmienie niskiego bębna.

Szacuje się, że na świecie jest od około 30 do 40 miejsc, w których można usłyszeć "śpiew" wydm. Wymienia się między innymi Maroko, Oman, Kazachstan, a także lokalizacje w USA (np. Kalifornia, Nevada i Michigan) oraz Egipt.

To, że w jednych miejscach dźwięk jest potężny, a w innych ledwie zauważalny, wynika z połączenia wielu wymienionych już czynników. Dlatego "koncert" bywa kapryśny, ale sam spacer po piaskach pozwala odkryć, jak naturalna mechanika krajobrazu potrafi zamienić się w dźwięk.

Źródła: ciekawiodzawsze.pl, hub.pl, bryk.pl