Spis treści:
- Jak wygląda lelek?
- Gdzie występuje lelek?
- Ciekawostki o lelku
Jak wygląda lelek?
Lelek europejski (Caprimulgus europaeus) to średniej wielkości ptak o długości ciała 25-28 cm, rozpiętości skrzydeł 52-60 cm, bardzo smukłej sylwetce oraz długich, wąskich skrzydłach i ogonie. Upierzenie lelka jest bardzo charakterystyczne: wierzch ciała szarobrązowy z popielatymi, brązowymi i czarnymi plamkami oraz prążkami. Spód ciała lelka jest jaśniejszy, ale także silnie plamkowany i prążkowany. Skrzydła i ogon pokryte są drobnymi, nieregularnymi wzorami.
Dzięki tak skomplikowanemu upierzeniu lelek jest mistrzem kamuflażu. Siedząc nieruchomo na ziemi, wśród suchych liści, igliwia, wrzosów czy na pniu drzewa, staje się niemal niewidoczny. Upierzenie lelka doskonale imituje strukturę i kolorystykę ściółki leśnej oraz kory drzew, co chroni go przed drapieżnikami i ułatwia przetrwanie w naturalnym środowisku. Potrafi również znakomicie imitować węża.
Gdzie występuje lelek?
Lelek zwyczajny występuje na rozległych obszarach Europy, Azji i północno-zachodniej Afryki. W Europie jego zasięg obejmuje niemal cały kontynent, z wyjątkiem północnych krańców Skandynawii i niektórych wysp. Szacuje się, że polska populacja lęgowa lelka wynosi od 4 do 6 tys. par. Jednak z uwagi na niską wykrywalność dokładna liczebność populacji tego gatunku nie jest znana. Lelek najliczniej występuje na nizinach, zwłaszcza w dużych kompleksach borów sosnowych, ale można go spotkać także w górach do wysokości ok. 1000 m n.p.m.
Lelek zwyczajny preferuje suche bory sosnowe, młodniki, polany, wrzosowiska, zręby leśne, skraje lasów oraz tereny piaszczyste, często z rozrzuconymi krzewami lub pojedynczymi drzewami. Lelek unika gęstych, wilgotnych lasów i terenów całkowicie pozbawionych drzew. Zależność pomiędzy jego upierzeniem a siedliskiem jest bardzo wyraźna - maskujące barwy pozwalają lelkom skutecznie ukrywać się na tle ściółki, piasku, suchych liści czy wrzosów.
Ciekawostki o lelku
Dziób lelka na pierwszy rzut oka jest niewielki, delikatny i czarny. Jednak w rzeczywistości jest szeroko rozcięty i płaski, a jego żuchwa kończy się tuż pod okiem. Wokół dzioba znajdują się sztywne, szczeciniaste pióra, które nocą pomagają mu w chwytaniu owadów w locie. Lelek zwyczajny zawdzięcza swoją nazwę dawnemu przekonaniu, że nocą wysysa mleko z kóz (stąd nazwa "kozodój"), co jest oczywiście mitem.
W czasie spoczynku lelek siada wzdłuż gałęzi, a nie w poprzek, jak większość ptaków. Wszystko po to, aby jeszcze lepiej wpasować się w otoczenie. Gniazda lelka także różnią się od tych powszechnie znanych ze świata ptaków, ponieważ mają postać małego zagłębienia w ziemi bez wyściółki wewnątrz. Maskujące upierzenie również pomaga lelkowi skutecznie chronić gniazdo przed intruzami.
Gdy lelek dostrzeże zbliżające się zagrożenie, przymyka swoje oczy i zastygając w bezruchu, stara się pozostać niewidoczny. Jednak kiedy intruz przekroczy pewien krytyczny dystans, lelek nagle zrywa się do lotu. Odlatuje na kilka metrów i próbuje odciągnąć uwagę od gniazda, symulując poważne obrażenia - najczęściej złamane skrzydło lub nogę. W desperacji lelki rozdziawiają szeroko dziób i zaczynają syczeć niczym wąż, tworząc iluzję groźnego przeciwnika.
Źródła: ciekawiodzawsze.pl, salamandra.org.pl, ekologia.pl
