Spis treści:
- Co ile lat jest zaćmienie Słońca?
- Dlaczego zaćmienie Słońca nie występuje podczas każdego nowiu?
- Co to jest cykl Saros?
Co ile lat jest zaćmienie Słońca?
Na całej Ziemi zaćmienia Słońca, szczególnie częściowe, są zjawiskiem stosunkowo częstym. Każdego roku dochodzi do nawet 5 zaćmień, ale nie da się ich obserwować z każdego miejsca. Cień Księżyca pada na niewielki fragment powierzchni Ziemi, przez co większość mieszkańców planety nie zobaczy konkretnego zjawiska, o ile nie znajdą się w odpowiednim regionie.
Częściowe zaćmienia Słońca w Polsce występują co kilka lat, choć różnią się głębokością. Całkowite zaćmienia nad tym samym regionem mogą wystąpić dopiero po kilkuset latach, co łatwo jest zobrazować. Ostatnie całkowite zaćmienie Słońca w Polsce miało miejsce w czerwcu 1954 roku, a kolejne będzie w 2135 roku.
Przeczytaj też: Wyjątkowe zaćmienie Słońca przed nami. Przygotuj się na niezwykłe widowisko
Różnica między globalnym a lokalnym występowaniem zaćmień doprowadziła do licznych nieporozumień. W skali planety jest to zjawisko dość częste, ale dla konkretnego regionu może być wydarzeniem, które nie powtórzy się przez wiele lat.
Dlaczego zaćmienie Słońca nie występuje podczas każdego nowiu?
Podczas nowiu Księżyc znajduje się pomiędzy Ziemią a Słońcem. Tak samo jest w przypadku zaćmienia Słońca. Dlaczego więc tego zjawiska nie obserwujemy co miesiąc? Odpowiedź na to pytanie jest prosta. Orbita Księżyca jest nachylona względem orbity Ziemi wokół Słońca o około 5 stopni. Tyle wystarczy, by cień naszego naturalnego satelity przechodził powyżej lub poniżej Ziemi. Zaćmienie Słońca może wystąpić jedynie wtedy, gdy nów przypada w pobliżu węzła, czyli miejsca przecięcia się orbit.
Co to jest cykl Saros?
Cykl Saros jest jednym z najważniejszych pojęć dotyczących zaćmień Słońca, choć rzadko się o nim słyszy. Trwa on ok. 18 lat, 11 dni i 8 godzin. Właśnie po upływie tego czasu Ziemia, Księżyc i Słońce ustawiają się w podobnej geometrii, co prowadzi do powstania kolejnego zaćmienia o zbliżonym charakterze. Nie oznacza to jednak, że podobne zaćmienie Słońca będzie widoczne z tego samego miejsca. Obrót Ziemi powoduje, że pas całkowitości przesuwa się o ok. 120 stopni długości geograficznej na zachód. To właśnie dzięki cyklowi Saros można przewidzieć kolejne zaćmienia na wiele dziesięcioleci do przodu.
Całkowite zaćmienie Słońca występuje co ok. 18 miesięcy, ale pas całkowitości jest wąski i często ma poniżej 100 km szerokości. Dlatego w 2026 roku będzie można je obserwować na Islandii oraz na północy Hiszpanii, a w 2027 roku nad Doliną Królów w Egipcie. Natomiast dla pojedynczego miejsca na Ziemi odstęp między całkowitymi zaćmieniami może wynosić kilkaset lat. To właśnie dlatego setki tysięcy, a czasem nawet miliony miłośników astronomii podróżują na drugi koniec świata, żeby obserwować to wyjątkowe zjawisko trwające zaledwie do kilku minut.
Źródła: ciekawiodzawsze.pl, astrolabium.oa.uj.edu.pl, gozych.edu.pl
