Miejskie wyspy ciepła. Dlaczego w miastach jest goręcej niż na obrzeżach?

Miejska wyspa ciepła jest zjawiskiem polegającym na tym, że temperatura powietrza w zabudowanych obszarach jest wyższa niż na terenach otaczających miasto. Efekt ten jest wyraźnie widoczny na całym świecie, w małych miejscowościach i wielkich metropoliach. Różnica temperatur najczęściej wynosi kilka stopni Celsjusza, chociaż w sprzyjających warunkach może sięgnąć nawet kilkunastu stopni.

Najważniejszy jest sposób, w jaki miasta magazynują energię słoneczną. Beton i asfalt pochłaniają znacznie więcej promieniowania niż naturalne powierzchnie pokryte roślinnością. W ciągu dnia nagrzewają się do wysokich temperatur, a po zachodzie słońca stopniowo oddają nagromadzone ciepło. Do tego dochodzi wysoka zabudowa tworząca swoiste miejskie kaniony, gdzie ściany budynków ograniczają ucieczkę ciepła do atmosfery. Powietrze między wieżowcami wolniej się wymienia, a więc ciepło dłużej zostaje zatrzymane. Ostatecznie na terenach miejskich wiatr słabnie, powietrze jest suche, a temperatura wzrasta.

Znaczenie ma również działalność człowieka: samochody, komunikacja miejska i zakłady przemysłowe emitują dodatkową energię cieplną, co znacząco wzmacnia efekt miejskiej wyspy ciepła. Kolejnym problemem jest klimatyzacja. Chociaż przynosi ulgę w mieszkaniu, to żeby ochłodzić wnętrze, musi na zewnątrz usunąć gorące powietrze. Przy nagromadzeniu większej ilości urządzeń, ten problem zaczyna być wyraźnie odczuwalny, co z kolei przekłada się na częstsze włączanie klimatyzacji.

Bardzo łatwo można zauważyć, że wieczorny spacer poza centrum miasta i po obrzeżach przynosi znaczącą ulgę. Różnica temperatur jest wyraźnie odczuwalna i żeby ją zauważyć, nie potrzeba mierzyć temperatury. Wynika to z odmiennych właściwości naturalnych i sztucznych powierzchni. Gleba i roślinność stosunkowo szybko oddają ciepło po zachodzie słońca. W miastach proces ten przebiega znacznie wolniej, bo rozgrzane budynki, asfalt i beton przez wiele godzin emitują zgromadzoną w ciągu dnia energię.

Ogromne znaczenie ma roślinność, która działa jak naturalny system chłodzenia miasta. Drzewa zapewniają cień, ograniczają nagrzewanie chodników i ulic, a także oddają do atmosfery parę wodną, co obniża temperaturę powietrza. Tam, gdzie dominują parkingi i place, efekt chłodzenia praktycznie zanika. Nawet pojedyncze większe parki mogą poprawiać lokalny mikroklimat, co jest odczuwalne nie tylko na ich terenie, ale też w pobliżu. Niestety całkowite wyeliminowanie zjawiska miejskiej wyspy ciepła nie jest możliwe. W jego ograniczeniu pomagają jednak zielone dachy, ogrody deszczowe oraz większa ilość drzew w pobliżu ulic i betonowych placów. To wszystko oznacza, że zielone skwery i roślinność wyszły poza rangę estetyki i stały się jednym z najważniejszych elementów adaptacji miast do coraz częstszych fal upałów.

Źródła: ciekawiodzawsze.pl, polskieradio.pl, gov.pl