Jak wysokie mogą być fale na Morzu Bałtyckim? "Morski niedźwiedź" zaskakuje

Największe fale na Morzu Bałtyckim występują od września do marca, ponieważ właśnie wtedy nad północną Europą rozwijają się głębokie układy niżowe, które przynoszą silny i długotrwały wiatr. Według danych meteorologicznych sztormy na Bałtyku występują średnio ok. 40 dni w roku, a najtrudniejsze warunki panują w styczniu.

Jednak do powstania rekordowo wysokich fal nie wystarczy sam wiatr. Istotne jest również to, aby utrzymał się przez wiele godzin bez zmiany kierunku. W ten sposób rośnie energia przekładana na wodę, a tym samym fale stają się coraz wyższe.

Istotnych jest tu kilka czynników, które muszą działać jednocześnie. Bez wątpienia najważniejsza jest prędkość wiatru, ale ogromne znaczenie ma też jego stałość, kierunek oraz "rozbieg wiatru", czyli odległość, jaką pokonuje nad powierzchnią wody bez napotykania żadnych przeszkód.

Bałtyk jest morzem niewielkim i dość płytkim, przez co fale na nim są mniejsze niż na oceanach czy głębszych morzach. Podczas typowych sztormów zazwyczaj osiągają wysokość do 4 metrów, a w czasie najsilniejszych epizodów mogą mieć ok. 6-7 metrów. Jednocześnie charakteryzują się one znaczną stromością, przez co są bardziej niebezpieczne dla jednostek pływających.

Dla wielu osób zaskoczeniem jest to, że największe fale nie zawsze powstają przy najsilniejszym wietrze. Jeśli wiatr wieje dość spokojnie, ale utrzymuje stały kierunek przez kilkadziesiąt godzin, woda ma sporo czasu na spiętrzenie się. Dlatego właśnie meteorolodzy analizują również przebieg i trajektorię sztormu.

Jednym z najbardziej spektakularnych przypadków był sztorm Rafael z 22 grudnia 2004 roku. Wtedy właśnie zanotowano pojawienie się fali o wysokości ok. 14 metrów, czyli mającej wysokość zbliżoną do czteropiętrowego budynku. Drugi raz podobnej wielkości fala pojawiła się w nocy z 11 na 12 stycznia 2017 roku. Co ciekawe, w obu tych przypadkach wiatr nie był silny ani porywisty, ale utrzymywał stały kierunek przez ok. 36 godzin, co pozwoliło falom osiągnąć rekordowe wysokości. Warto też zaznaczyć, że w czasie obu tych sztormów wysokość fali znacznej sięgała ok. 8 metrów. Fala znaczna jest to średnia wysokość 1/3 najwyższych fal w danej grupie.

Te dwa współczesne przypadki robią ogromne wrażenie. Jednak rekordowo wysoka fala na Morzu Bałtyckim pojawiła się ok. 500 lat temu. Było to tsunami o wysokości ok. 20 metrów, które wdarło się 8 km w głąb lądu, a po drodze wyrządziło wiele szkód, niemal całkowicie niszcząc Darłówek. Wystąpienie tsunami na Bałtyku potwierdzają historyczne przekazy oraz badania archeologiczne. W 1497 roku wielką falę nazwano "niedźwiedziem morskim", co było związane z głośnym dźwiękiem towarzyszącym pojawieniu się fali. Podobne wydarzenia rozegrały się w 1757 roku w Kołobrzegu oraz w 1779 roku w Łebie.

Źródła: ciekawiodzawsze.pl, twojapogoda.pl, obserwator.imgw.pl