Czy można chodzić po górach po zmroku? Zasady nie wszędzie takie same

Nocna wędrówka po górach brzmi jak przygoda: mniej ludzi i szansa na podziwianie wschodu słońca na szlaku. Z prawnego punktu widzenia sprawa nie jest jednak taka prosta. To, czy możesz legalnie iść szlakiem po zmroku, zależy przede wszystkim od miejsca: czy jest to park narodowy, obszar Natura 2000, rezerwat czy las miejski. Sprawdź zasady.

W polskim prawie nie funkcjonuje jeden ogólny zakaz przebywania w górach nocą. Najważniejsze są lokalne regulaminy i zarządzenia gospodarzy terenu. Na wielu popularnych górskich szlakach poza parkami narodowymi nie ma przepisu, który wprost zabraniałby wędrówek po zmroku, o ile poruszasz się po wyznaczonych trasach i nie łamiesz innych zakazów, takich jak rozpalanie ognisk, biwakowanie poza miejscami do tego przeznaczonymi czy hałasowanie.

Kluczowe jest więc, aby przed wyjściem sprawdzić, kto zarządza terenem, po którym planujesz się poruszać. Inne zasady mogą obowiązywać na szlakach prowadzonych przez gminę, inne na gruntach Lasów Państwowych, a jeszcze inne w parkach krajobrazowych. W wielu takich miejscach ruch pieszy jest dozwolony o każdej porze doby, ale przepisy mogą się zmieniać sezonowo, na przykład w okresie lęgów ptaków czy wzmożonej aktywności zwierząt.

Szczególnie restrykcyjne zasady obowiązują w parkach narodowych. Mają one własne regulaminy oraz zarządzenia dyrektorów, które mogą wprost ograniczać poruszanie się turystów między zmierzchem a świtem. Celem jest zarówno ochrona zwierząt aktywnych nocą, jak i bezpieczeństwo turystów w trudnym terenie.

W części górskich parków narodowych wprowadzono stały zakaz nocnych wędrówek. Przykładem jest Bieszczadzki Park Narodowy, gdzie - zgodnie z obowiązującym regulaminem - nie wolno chodzić po szlakach w nocy przez cały rok. Powodem są m.in. duże drapieżniki i inne wrażliwe gatunki, których aktywność przypada właśnie po zmroku. Nocny hałas, światło czołówek i obecność ludzi mogą je płoszyć i zaburzać ich naturalne zachowania.

W innych parkach zakazy bywają sezonowe. W Tatrzańskim Parku Narodowym od 1 marca do 30 listopada wstęp jest zabroniony od zmierzchu do świtu, natomiast w okresie zimowym (najczęściej od 1 grudnia do końca lutego) obowiązuje zakaz w godzinach od 22:00 do 5:00 dnia następnego. Celem wprowadzania tych zakazów jest ochrona m.in. ptaków i innych zwierząt, a także zmniejszenie liczby wypadków w newralgicznych porach roku, gdy dzień jest krótki i warunki bywałyby szczególnie zdradliwe. Przed wyjazdem w Tatry warto sprawdzić aktualne wytyczne parku na stronie www.tpn.gov.pl.

Zdarzają się także czasowe zamknięcia wybranych szlaków nocą. W Gorczańskim Parku Narodowym w jednym z ostatnich sezonów na podstawie zarządzenia dyrektora wyłączono na kilka tygodni niektóre odcinki szlaków w godzinach nocnych. Tego typu decyzje często wiążą się z ochroną konkretnych stanowisk lęgowych, okresami godowymi albo trudnymi warunkami na ścieżkach, na przykład oblodzeniem lub zagrożeniem lawinowym.

Podobne mechanizmy mogą funkcjonować także w innych parkach narodowych i rezerwatach: ruch turystyczny jest tam na stałe ograniczony do wyznaczonych szlaków, a dodatkowo mogą dojść zakazy nocnego przemieszczania się w całości lub na części obszaru. Ignorowanie takich przepisów naraża turystę na mandat, ale przede wszystkim podważa sens ochrony przyrody, dla której te tereny powołano.

Warto też pamiętać, że poza samym zakazem wstępu po zmroku w wielu parkach narodowych obowiązuje rozbudowany katalog innych zakazów: niszczenia roślinności, płoszenia zwierząt, schodzenia ze szlaków czy umieszczania własnych oznaczeń. Nocne wędrówki, nawet jeśli gdzieś dopuszczone, powinny zawsze uwzględniać te ograniczenia i minimalizować wpływ człowieka na środowisko.

Nawet tam, gdzie przepisy pozwalają poruszać się nocą, nie każda trasa będzie dobrym wyborem. Po ciemku znacznie trudniej ocenić ekspozycję, stan ścieżki i własne tempo. Jeśli nie masz dużego doświadczenia górskiego, lepiej zacząć od krótszych, dobrze znanych szlaków o umiarkowanym nachyleniu, niż od razu planować nocny atak na najbardziej wymagające szczyty.

Podstawą jest odpowiednie wyposażenie. Przyda się mocna czołówka z zapasowymi bateriami lub powerbankiem, a także latarka rezerwowa. Warto mieć na sobie elementy odblaskowe - będziesz lepiej widoczny np. Dla ratowników. W górach pogoda zmienia się szybko, dlatego ubiór warstwowy, nieprzemakalna kurtka, czapka i rękawiczki są tak samo ważne, jak dobre buty z odpowiednią podeszwą.

Nocą szczególnie łatwo o wyziębienie, nawet latem. Dobrze jest zabrać o jedną warstwę odzieży więcej, niż planujesz założyć, termos z ciepłym napojem oraz kaloryczne przekąski. W plecaku powinny znaleźć się także naładowany telefon z zapisanymi numerami ratunkowymi (GOPR, TOPR, numer 112), papierowa mapa oraz apteczka. Elektronika może zawodzić na mrozie, dlatego zimą nie warto polegać wyłącznie na nawigacji w telefonie.

Bezpieczeństwo to także odpowiednie planowanie czasu i trasy. Nocne przejście wymaga realnej oceny własnej kondycji - szczególnie gdy trzeba wrócić tą samą drogą lub zejść stromym fragmentem po nieprzespanej nocy. Dobrą praktyką jest zostawienie bliskiej osobie dokładnych informacji o planowanej trasie i godzinie powrotu oraz regularne sprawdzanie prognozy pogody z wyprzedzeniem i tuż przed wyjściem.

Wreszcie, noc w górach to moment, w którym szczególnie widać, jak ważny jest szacunek dla przyrody. Warto unikać głośnych rozmów, muzyki z głośników i silnego oświetlania odległych zboczy czy lasu bez potrzeby. Światło czołówki skierowane prosto w oczy zwierząt może je dezorientować i płoszyć.

Przeczytaj także: Czy można spać na dziko w Tatrach? TPN nie pozostawia wątpliwości

Źródła: ciekawiodzawsze.pl, hub.pl, tpn.gov.pl, gpn.gov.pl