Jeden z najpiękniejszych pałaców w Polsce. Kryje historię słynnego romansu

Pałac Walewskich w Walewicach uchodzi za jeden z najwcześniejszych piętrowych pałaców klasycystycznych w Polsce. Powstał w latach 1773-1783 z fundacji Anastazego Colonna‑Walewskiego, a za projekt odpowiadał architekt Hilary Szpilowski, jeden z ważniejszych twórców polskiego klasycyzmu. Dzięki harmonijnym proporcjom i dużej skali rezydencja szybko stała się wizytówką okolicy. Majątek leży około 22 kilometrów od Łowicza, na prawym brzegu rzeki Mrogi, a prowadzi efektowna, około 250‑metrowa aleja lipowo‑grabowa, która już od pierwszych kroków buduje nastrój dawnej rezydencji ziemiańskiej. Monumentalny korpus główny połączony jest z dwoma bocznymi pawilonami arkadowymi galeriami, tworzy rozległą, a zarazem spójną bryłę. Front zdobi czterokolumnowy portyk w porządku jońskim, zwieńczony trójkątnym frontonem, natomiast w belkowaniu umieszczono datę budowy oraz kartusz z herbem Pomian, związanym z rodem właścicieli.

Takie rozwiązania, charakterystyczne dla dojrzałego klasycyzmu, miały podkreślać ambicje i znaczenie rodu Walewskich. We wnętrzach szczególną uwagę przyciąga reprezentacyjna klatka schodowa, gdzie łamane, marmurowe schody zostały ujęte w rząd toskańskich kolumn, prowadząc na piętro z salami ozdobionymi stiukowymi stropami. Zachowały się fragmenty dawnego wystroju klasycystycznego: kamienny kominek, części oryginalnych mebli ostatnich właścicieli oraz malowane tapety z motywami mitologicznymi. W pałacu zgromadzono również pamiątki po Napoleonie Bonaparte, co od razu sugeruje niezwykłe związki tego miejsca z historią Francji, ponieważ to właśnie tutaj mieszkał syn Napoleona Bonaparte i Marii Walewskiej, Aleksander Colonna‑Walewski. Cesarska historia rodzinna sprawia więc, że pałac jest nie tylko zabytkiem architektury, ale także jednym z najciekawszych materialnych śladów epoki napoleońskiej w Polsce.

Zobacz również: Pałac na klifie nad Bałtykiem. Jedna z najpiękniejszych rezydencji Pomorza

Historia Walewic nierozerwalnie wiąże się z biografią Marii Walewskiej, jednej z najbardziej znanych polskich postaci epoki napoleońskiej. Urodzona jako Maria Łączyńska z Kiernozi, została drugą żoną Anastazego Colonna‑Walewskiego, właściciela majątku, a w młodości wychowywała się pod opieką Mikołaja Chopina, ojca Fryderyka, co lokuje ją w kręgu polskiej inteligencji przełomu XVIII i XIX wieku. Jej życie splatało się także z losami polskiego romantyzmu, ponieważ Maria została matką chrzestną Zygmunta Krasińskiego - późniejszego poety, dramatopisarza i jednego z trzech romantycznych wieszczów narodowych. W ten sposób w jej biografii spotykają się trzy wielkie porządki: polska arystokracja ziemiańska, epoka Napoleona i romantyczna literatura. Najbardziej znany rozdział jej życia związany jest jednak z romansem z Napoleonem Bonaparte.

Napoleon, francuski generał i późniejszy cesarz Francuzów, uchodził za jednego z najwybitniejszych wodzów w dziejach, twórcę potężnego imperium obejmującego znaczną część Europy, a Maria została jego metresą i w 1810 roku urodziła mu syna Aleksandra Floriana Józefa. Aleksander otrzymał od ojca tytuł hrabiowski, a w dorosłym życiu zrobił imponującą karierę polityczną i dyplomatyczną: był ambasadorem Francji w Wielkiej Brytanii, a następnie ministrem spraw zagranicznych w czasach Napoleona III. Zaangażował się także w powstanie listopadowe, co pokazuje, że więź z polskością nie zatarła się mimo francuskiej kariery. Uczuciowe życie Marii nie zakończyło się na związku z Napoleonem, ponieważ potem związała się z Filipem‑Antonim d'Ornano, kuzynem Napoleona i marszałkiem Francji. Równolegle rozpadło się jej małżeństwo z Anastazym Colonna‑Walewskim, a ich związek został unieważniony w 1812 roku. Walewice, jako siedziba rodu, pozostały materialnym świadectwem splątanych losów polskiej arystokratki, francuskiego cesarza i ich syna.

Dzisiejszy zespół pałacowo-parkowy w Walewicach to nie tylko monumentalna rezydencja, lecz także rozległy, starannie skomponowany krajobraz. Wokół pałacu rozciąga się około 8,8‑hektarowy park krajobrazowy, w którym architektura ogrodowa łączy się z naturalnym układem zieleni. Rozsiane po parku późnobarokowe i klasycystyczne rzeźby z piaskowca przedstawiają postaci Apolla, Diany, Marsa i Wenus, przez co spacer po alejkach zamienia się w wędrówkę po antycznym panteonie. Jednak na szczególną uwagę zasługuje bogactwo dendrologiczne - w Walewicach rośnie około 70 gatunków drzew i krzewów, w tym tak rzadziej spotykane, jak grujecznik japoński, a także świerki białe i buki o purpurowych liściach. W parku zachowały się też elementy dawnego zaplecza gospodarczego m.in. stajnie, spichlerz, wozownia, magazyn i dawna mleczarnia. Całość tworzy razem obraz świetnie zorganizowanego majątku ziemskiego, w którym reprezentacyjna rezydencja była tylko wierzchołkiem skomplikowanego organizmu gospodarczego.

Szczególnym wyróżnikiem Walewic jest hodowla około 200 koni anglo‑arabskich, co oznacza, że zwierzęta przyciągają nie tylko miłośników jeździectwa, lecz także fotografów i turystów szukających wyjątkowych kadrów. Połączenie historii rodu Walewskich, legendy romansu z Napoleonem i żywej tradycji hodowli koni sprawia, że wizyta w Walewicach staje się lekcją historii, sztuki i przyrody odbywaną jednocześnie.

Źródło: ciekawiodzawsze.pl, hub.pl.