Spis treści:
- Z czego słynie zamek Tenczyn?
- Mały Wawel na wygasłym wulkanie
- Jak zwiedzać zamek Tenczyn?
Z czego słynie zamek Tenczyn?
Historia zamku w Tenczynie sięga XIV wieku i wiąże się z możnym rodem Tęczyńskich, którzy uznawani byli za jedną z najpotężniejszych rodzin w historii Rzeczypospolitej. Jednak pierwszy drewniany zamek wzniósł w tym miejscu Nawój z Morawicy, którego syn Andrzej w latach 1331-1361 rozpoczął przebudowę drewnianej siedziby na gotycką twierdzę o charterze obronnym, ponieważ znajdowała się na szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa na Śląsk. Dodatkowo usytuowanie warowni na wulkanicznym wzgórzu o stromych zboczach wyróżniało Tenczyn, ale również zapewniało jego właścicielom niezwykle wysokie funkcje, jak również zaszczyty godne wpływowych arystokratów np. Jan Tęczyński był opiekunem i doradcą młodej królowej Jadwigi, a do tego zarządcą majątku w Tenczynie, gdzie postawił zamek dolny. Kiedy zamek Tenczyn w Rudnie zyskał miano "wawelskiego brata"?
Zobacz również: Piękniejszy niż Wawel? Zamek niedaleko Krakowa zachwyca okazałą architekturą
Mały Wawel na wygasłym wulkanie
W latach 1579-1593 warownia na wygasłym wulkanie ponownie została przebudowana w stylu renesansowym, co sprawiło, że zaczęli gościć w niej twórcy polskiego i europejskiego renesansu m.in. Jan Kochanowski oraz Mikołaj Rej, a sama budowla nazywana była Małym Wawelem lub porównywana do tej rezydencji królewskiej. Architektura tych dwóch budynków wyróżniała się nie tylko charakterystycznymi krużgankami lub attykami, ale przede wszystkim umiejscowienie obu warowni na wzgórzu, jak również wpływy Tęczyńskich, godne władców kraju. Warto dodać, że jeszcze w 1527 roku ród Tęczyńskich otrzymał od cesarza Karola V tytuły hrabiowskie, co dodatkowo podniosło rangę, jak również znaczenie przedstawicieli tej rodziny.
Jednak lata świetności tego zamku kończą się już w XVII wieku, kiedy na wojewodzie krakowskim Janie Magnusie Tęczyńskim wygasa ten ród, a Tenczyn traci funkcję rodowej siedziby. Dodatkowo w 1656 roku rezydencja zostaje zniszczona przez Szwedów, a w 1768 roku ulega spaleniu w wyniku uderzenia pioruna, co sprawia, że Mały Wawel w Rudnie upada. Dopiero od 1816 roku ród Potockich, czyli nowych właścicieli Tenczyna rozpoczyna pierwsze prace zabezpieczające zamek, ale nie zostają one ukończone aż do 1945 roku, kiedy warownia stała się własnością Skarbu Państwa. Obecnie gmina Krzeszowice prowadzi prace rewitalizacyjne na zamku, a dla zwiedzających udostępniona jest m.in. Wieża Nawojowa.
Jak zwiedzać zamek Tenczyn?
Położony na wygasłym wulkanie pośród parków krajobrazowych i rezerwatów Puszczy Dulowskiej zamek, stanowi znakomity kierunek na rodzinną wycieczkę zaledwie 30 km od Krakowa. Szczególną popularnością cieszy się w tym miejscu Wieża Nawojowa, z której można podziwiać m.in. Rów Krzeszowicki, Beskidy oraz Tatry, ale na trasie zwiedzania można również podziwiać basteję wjazdową (barbakan), korytarz obronny, przedbramie, dziedziniec zamku górnego i mur obronny. Dodatkowo na terenie zamku Tenczyn w Rudnie organizowane są wydarzenia kulturalne, dotyczące przede wszystkim historii zamku, ale również te związane z teatrem, koncertami, jak również prezentujące wystawy i pokazy, do których należą m.in. "Święto Kamieni. Wystawa Agatów z Rudna i okolic", "Obrona Zamku Tenczyn przed Szwedem 1655" oraz "Jazzowe wieczory na Zamku Tenczyn w Rudnie".
Źródło: ciekawiodzawsze.pl, polskieszlaki.pl, zamektenczyn.com.
