Europejska Wieś Bociania koło Tykocina. Kiedy jest najlepszy czas na zwiedzanie?

Pentowo znajduje się w województwie podlaskim, niedaleko Tykocina, w dolinie Narwi, ok. 30 km na zachód od Białegostoku. Miejscowość położona jest w sąsiedztwie Narwiańskiego i Biebrzańskiego Parku Narodowego. Wyjątkowe warunki środowiskowe, jakie tam panują, sprawiły, że teren ten stał się idealnym miejscem dla bocianów białych. Choć Pentowo jest niewielkie, to jego znaczenie dla przyrody jest ogromne. Wieś uzyskała w 2001 roku prestiżowy tytuł VII Europejskiej Wsi Bocianiej, który przyznany został przez fundację EuroNatur. Co szczególnie ważne, tylko jedno miejsce w każdym kraju może otrzymać taki tytuł.

Warto mieć na uwadze, że tytuł ten nie zostaje przyznany miejscom z największą populacją bocianów, ale tym, które są najbardziej zaangażowane w ich ochronę. W Polsce znajdują się miejscowości, gdzie żyje znacznie więcej tych ptaków, ale to właśnie Pentowo zostało uznane za najbardziej przyjazne.

Historia kolonii bocianów w Pentowie jest dość nietypowa i zaczęła się na początku lat 90. XX wieku. Wtedy właśnie przez okolicę przeszła silna nawałnica, która doprowadziła do połamania wielu drzew. Z czasem okazało się, że połamane i częściowo pozbawione gałęzi drzewa są idealnym miejscem na bocianie gniazda. Ptaki szybko zaczęły zajmować kolejne stanowiska, a z biegiem lat ich liczba systematycznie rosła. Gdy zabrakło naturalnych miejsc lęgowych, zaczęto montować sztuczne platformy, które umożliwiły dalszy rozwój kolonii bocianów. Obecnie na terenie Pentowa znajduje się ponad 30 gniazd, a w sezonie lęgowym można obserwować ok. 100 osobników.

Największą tradycją Pentowa jest oczywiście kolonia bocianów. W okresie od wiosny do końca lata niemal wszędzie można spotkać te charakterystyczne ptaki, które krążą nad okolicą, chodzą po łąkach i opiekują się młodymi w gniazdach. Dużym udogodnieniem dla turystów i miłośników przyrody są wieże widokowe, umożliwiające oglądanie bocianich gniazd z perspektywy, która w większości miejsc jest niedostępna. Dzięki temu obserwacja zachowań tych wyjątkowych ptaków staje się jeszcze ciekawsza.

Na terenie Dworu Pentowo działa również Galeria Bociania, czyli miejsce poświęcone edukacji przyrodniczej. Można tu poznać wiele ciekawostek dotyczących biologii, migracji i zwyczajów bociana białego. Ekspozycje uzupełnione są przez liczne fotografie oraz materiały edukacyjne przygotowane przez przyrodników i ornitologów.

Warto także zwrócić uwagę na teren parkowy oraz malownicze starorzecze Narwi. To doskonałe miejsce na spokojne spacery i obserwację innych gatunków ptaków związanych z podlaskimi terenami podmokłymi. Bliskie sąsiedztwo Narwiańskiego i Biebrzańskiego Parku Narodowego sprawiają, że Pentowo często gości rzadkie ptaki występujące w polskiej przyrodzie.

Ważną częścią Europejskiej Wsi Bocianów jest zabytkowy Dwór Pentowo, który od pokoleń należy do rodziny Toczyłowskich. Obecny budynek powstał na przełomie XIX i XX wieku na fundamentach wcześniejszego dworu, który uległ zniszczeniu w pożarze. Obiekt zachował historyczny charakter i pozostaje jednym z najciekawszych przykładów dawnej architektury dworskiej regionu. Wnętrza wyposażone są w zabytkowe meble i elementy wystroju nawiązujące do historii majątku. Sam dwór otoczony jest parkiem, który stanowi ważną część krajobrazu Pentowa.

Pentowo jest znakomitym przykładem skutecznego połączenia ochrony przyrody i edukacji ekologicznej z rozwojem turystyki przyrodniczej. Utrzymywanie miejsc lęgowych, instalowanie platform na gniazda oraz popularyzowanie wiedzy o bocianach przyczyniają się do ochrony jednego z najbardziej rozpoznawalnych gatunków ptaków w Europie.

Co ciekawe, sukces Pentowa pokazuje również znaczenie tradycyjnego krajobrazu rolniczego. Bociany najlepiej funkcjonują tam, gdzie zachowały się podmokłe łąki i ekstensywnie użytkowane pola. W wielu regionach Europy takie siedliska zanikają, a miejsca takie jak Pentowo mają coraz większe znaczenie dla stabilizacji populacji bocianów białych.

Najlepszym czasem na zwiedzanie Pentowa są miesiące od kwietnia do sierpnia. Wiosną do Polski wracają pierwsze bociany i można wtedy obserwować, jak budują i naprawiają gniazda. Następnie przychodzi pora na wysiadywanie jaj i wychowywanie młodych. Jednak szczególnie interesujący jest przełom lipca i sierpnia, ponieważ wtedy właśnie młode bociany przygotowują się do opuszczenia gniazda i pierwszego lotu.

Najbliższa okolica też obfituje w atrakcje. Planując zwiedzanie VII Europejskiej Wsi Bocianiej, warto odwiedzić przy okazji zamek w Tykocinie oraz Jarmark Staroci i Rękodzieła Ludowego, czyli Jarmark Kiermusy organizowany w każdą pierwszą niedzielę miesiąca na Czarciej Polanie.

Źródła: ciekawiodzawsze.pl, pentowo.pl, national-geographic.pl