Królestwo mchów, krzewinek i torfu - rezerwat Torfowisko Tarnawa
Torfowisko Tarnawa Wyżna jest położone na obszarze dawnej wsi Tarnawa Wyżna, w dolinie górnego Sanu. Rezerwat utworzono w 1976 roku, a później włączono go do Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Obejmuje dwa odrębne płaty torfowiska, rozdzielone niewielkim potokiem. Przy udostępnionej części znajduje się parking, z którego można rozpocząć spacer po drewnianych pomostach. Najważniejszą rolę w tym krajobrazie odgrywają torfowce. Gromadzą wodę, a ich obumarłe fragmenty bardzo powoli przekształcają się w torf. Proces trwa przez długie lata - warstwa torfu może przyrastać zaledwie o około milimetr rocznie. Dlatego każde wejście poza wyznaczoną trasę może uszkodzić bardzo wrażliwe podłoże, którego rozwój trwa od tysięcy lat. Na mszarach rosną między innymi rosiczka okrągłolistna, modrzewnica zwyczajna, borówka bagienna, bagno zwyczajne i bażyna czarna. Większą część terenu porasta także bór bagienny, w którym spotykają się sosny, brzozy oraz świerki. Pozornie jednolita przestrzeń okazuje się więc mozaiką różnych siedlisk, zależnych od stałej wilgoci.
Nie zawsze był to teren chroniony - kiedyś próbowano go osuszyć
Dzisiejszy charakter rezerwatu nie był oczywisty. W przeszłości podmokłe łąki próbowano przekształcać na potrzeby gospodarcze. Powstawały rowy melioracyjne i systemy odprowadzające wodę, które zaburzały warunki konieczne do funkcjonowania torfowiska. Z czasem rozpoczęto działania służące renaturyzacji, czyli przywracaniu naturalnego poziomu wód. W ramach działań ochronnych ograniczano odpływ wody z rowów melioracyjnych, przywracając bardziej naturalne stosunki wodne. Dzięki temu wilgotne podłoże ponownie sprzyja rozwojowi torfowców oraz innych roślin związanych z mszarami. To dobry przykład, że ochrona przyrody czasem wymaga nie tylko pozostawienia terenu samemu sobie, lecz także naprawienia skutków dawnych ingerencji. Podczas wizyty warto pamiętać, że torfowisko jest delikatnym magazynem wody i siedliskiem wielu wyspecjalizowanych gatunków. Najlepiej pozostać na pomostach, nie zrywać roślin oraz zachować ciszę, która ułatwia obserwowanie przyrody bez niepotrzebnego płoszenia zwierząt.
Jak dostać się do rezerwatu? Oto kilka wskazówek?
Do Torfowiska Tarnawa można dotrzeć z Tarnawy Niżnej pieszo, rowerem albo samochodem. Przy wejściu przygotowano parking, wiatę i tablice edukacyjne. Najwygodniejszą formą zwiedzania jest spokojny spacer po drewnianej kładce, prowadzącej przez najcenniejsze fragmenty mokradła. Mniejsza pętla ma charakter krótkiej, niespiesznej trasy, dlatego sprawdzi się również podczas rodzinnej wycieczki. Pomost ułatwia poruszanie się po grząskim terenie i pozwala oglądać roślinność z bliska, bez wchodzenia na miękkie mszary. Warto wybrać obuwie dostosowane do zmiennej pogody, zabrać wodę i zaplanować wyjazd tak, by mieć czas na uważną obserwację otoczenia.
Z drewnianych przejść można podziwiać panoramę Bukowego Berda, Halicza, Krzemienia, Kopy Bukowskiej i Wołowego Garbu. To zestawienie otwartej przestrzeni torfowiska z górskim horyzontem sprawia, że rezerwat jest miejscem szczególnym. Spacer po wyznaczonej trasie pozwala jednocześnie odpocząć od zatłoczonych szlaków i lepiej zrozumieć, dlaczego mokradła wymagają tak troskliwej ochrony.
Źródło: ciekawiodzawsze.pl, hub.pl, twojebieszczady.net, wbieszczady.pl
