Zmiany w szkolnych sklepikach i stołówkach. Niektóre produkty zakazane od września

Od początku roku szkolnego 2026/2027 zacznie obowiązywać nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywności sprzedawanej dzieciom i młodzieży w szkołach oraz zasad żywienia zbiorowego. Zastąpi ono przepisy obowiązujące od 2016 roku. Nowe regulacje obejmują nie tylko sklepiki szkolne, ale także bufety i automaty vendingowe.

Zmiana nie polega na prostym zakazaniu określonych marek czy produktów. Rozporządzenie wprowadza zamknięty katalog grup żywności, które mogą być sprzedawane na terenie szkoły i dodatkowo muszą spełniać konkretne limity dotyczące zawartości cukrów, tłuszczu i soli. Z tego powodu część produktów obecnych do tej pory w sklepikach szkolnych zniknie z półek.

Najważniejsza zmiana polega na analizie składu sprzedawanych produktów. Nie wystarczy sam fakt, że dany produkt należy do grupy dopuszczonej do sprzedaży. W przypadku wybranych kategorii trzeba jeszcze sprawdzić wartości odżywcze podane na 100 g lub 100 ml produktu.

Nowe przepisy ograniczają m.in. możliwość sprzedaży produktów zbożowych, produktów mlecznych czy pieczywa półcukierniczego i cukierniczego, jeśli przekraczają określone poziomy cukrów, tłuszczu lub soli. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wskazuje, że w praktyce ograniczy to możliwość sprzedawania m.in. słodkich płatków śniadaniowych, smakowych produktów mlecznych czy części gotowych produktów cukierniczych.

Nie oznacza to, że każda drożdżówka czy jogurt zostanie automatycznie wycofany. O tym, czy konkretny artykuł może zostać w sklepiku, decyduje jego skład oraz wartości odżywcze. To z kolei nakłada nowy obowiązek na właścicieli sklepików szkolnych, którzy będą musieli analizować etykiety na sprzedawanych produktach oraz dostosowywać zaopatrzenie sklepu do nowych przepisów.

W sklepikach nadal będzie można kupić m.in. pieczywo, kanapki, sałatki i surówki, mleko oraz produkty mleczne. Dopuszczalne będą również napoje roślinne i alternatywy dla produktów mlecznych, pod warunkiem odpowiedniego wzbogacenia np. w witaminę B12 i wapń. Na liście znalazły się również produkty zbożowe, owoce i warzywa, a także suszone owoce i warzywa, orzechy oraz nasiona. W przypadku tych produktów obowiązują dodatkowe wymagania dotyczące dodatku cukru, substancji słodzących i soli.

W sprzedaży mogą pozostać także soki, przeciery, musy owocowe i warzywne, jeśli nie zawierają dodatku cukru ani substancji słodzących. Dozwolona będzie woda, a także gorzka czekolada zawierająca co najmniej 70% kakao. Przepisy dopuszczają również bezcukrowe gumy do żucia.

Dla produktów zbożowych, w tym śniadaniowych, przewidziano maksymalnie 10 g cukrów, 10 g tłuszczów i 1 g soli w 100 g lub ml produktu. W przypadku pieczywa półcukierniczego i cukierniczego limit cukrów wynosi 13,5 g, tłuszczu 10 g, a soli 1,2 g na każde 100 g produktu.

Produkty mleczne mogą zawierać maksymalnie 10 g cukru na każde 100 g lub ml. Taki sam limit cukrów przewidziano dla odpowiednio wzbogaconych napojów roślinnych i roślinnych alternatyw mlecznych.

Limity odnoszą się do 100 g lub 100 ml produktu, a nie do faktycznej porcji danego artykułu spożywczego. Należy mieć to na uwadze podczas sprawdzania etykiet. Te przepisy nie oznaczają, że ze sklepików szkolnych całkowicie znikną słodycze, ale ograniczą dostępność produktów, które nie spełniają określonych wymagań.

Zmiany obejmą również napoje przygotowywane w placówkach. Od września maksymalna ilość dodanego cukru w takim napoju wyniesie 5 g na 250 ml. Dotyczy to m.in. herbaty, kakao czy napojów mlecznych. Preferowanym napojem w szkołach niezmiennie pozostaje woda.

Jednocześnie katalog dopuszczonych produktów obejmuje napoje bez dodatków cukrów i substancji słodzących. To oznacza, że akceptowane są koktajle owocowe, warzywne i owocowo-warzywne przygotowane na odpowiedniej bazie i pod warunkiem, że nie zostaną dosłodzone.

Nowe "rozporządzenie sklepikowe" nie dotyczy wyłącznie sprzedaży przekąsek w sklepikach szkolnych i automatach vendingowych. Zmienia również zasady żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży.

Jadłospisy mają być planowane z uwzględnieniem aktualnych norm żywienia, a warzywa lub owoce powinny pojawiać się przy każdym posiłku - z przewagą warzyw. W przypadku całodziennego żywienia przewidziane zostały co najmniej 2 porcje mleka lub jego roślinnych alternatyw.

W tygodniowym jadłospisie powinno znaleźć się m.in. przynajmniej 1 danie z rybą oraz przynajmniej 1 potrawa oparta na nasionach strączkowych i przygotowana bez produktów pochodzenia zwierzęcego. Przewidziano także 2 porcje mięsa świeżego. Z kolei liczba potraw smażonych w ciągu tygodnia została ograniczona do dwóch. Jednocześnie przynajmniej 2 zupy w tygodniu powinny być przygotowane na wywarach warzywnych.

Zmiany obejmą szkoły, przedszkola i inne placówki systemu oświaty, a także podmioty odpowiedzialne za sklepiki, automaty vendingowe, stołówki i catering. To oznacza, że po wakacjach szkolny sklepik może wyglądać nieco inaczej. O tym, co zniknie z półek, decydować będzie przede wszystkim skład oraz limity określone w nowych przepisach.

Źródła: ciekawiodzawsze.pl, gov.pl, dlahandlu.pl